Magdalena Penther jest kulturoznawczynią, architektką wnętrz i projektantką, od ponad dwóch dekad związaną z obszarem kultury, sztuki użytkowej, projektowania i upowszechniania wiedzy o architekturze. Jej praktyka artystyczna rozwija się na styku kilku pól: projektowania przestrzeni, refleksji kulturoznawczej, edukacji artystycznej oraz popularyzacji historii designu. Szczególne miejsce zajmuje w niej namysł nad obecnością kobiet w przestrzeni miejskiej, zarówno tych, które realnie ją współtworzyły, jak i tych, których dorobek przez lata pozostawał na marginesie oficjalnych narracji. Jako architektka wnętrz i projektantka pracowała przy realizacjach przestrzeni publicznych i prywatnych, scenografii oraz projektach związanych z konserwacją dzieł sztuki. Od 2010 roku współpracuje z firmą „ARTIS” Konserwacja Dzieł Sztuki, łącząc projektowanie z troską o materialne dziedzictwo i pamięć zakodowaną w przedmiotach, wnętrzach oraz detalach architektonicznych. Wcześniej prowadziła także własną pracownię projektową Studio De Arte.
Fot. Olga Hoffman
Istotnym wymiarem jej działalności jest praca z opowieścią. Od początku swojej kariery związana była z dziennikarstwem kulturalnym, prowadziła programy publicystyczne i relacje z wydarzeń kulturalnych w Rozgłośni Harcerskiej, współpracowała również z Telewizją Polską przy programach podejmujących tematy społeczne i kulturalne. W ostatnich latach Magdalena Penther coraz bardziej skupia się na przywracaniu widzialności kobietom projektantkom, architektkom i artystkom. W cyklu artykułów „Piękno codzienności. Kobiety tworzą przestrzeń”, publikowanym w magazynie „Beauty Mission”, opisuje twórczynie, które wpływały na estetykę, funkcjonalność i komfort codziennego otoczenia. Interesuje ją nie tylko spektakularny gest projektowy, lecz także to, co często pozostaje niezauważone: układ wnętrza, przedmiot użytkowy, detal, tkanina, sposób organizowania wspólnej przestrzeni.
Z tej optyki wyrasta jej projekt realizowany w ramach stypendium artystycznego m.st. Warszawy „Warszawskie projektantki”. Jest on próbą opowiedzenia historii stolicy od strony tych, które przez dekady współtworzyły jej codzienny kształt, lecz nie doczekały się jeszcze właściwego upamiętnienia. To książka o architektkach, projektantkach wnętrz, autorkach tkanin, neonów, rzeźb, ilustracji i znaków użytkowych, czyli o kobietach, których prace były obecne w mieszkaniach, szkołach, osiedlach, sklepach, na ulicach i w nocnym pejzażu miasta, choć ich nazwiska często pozostawały nieznane. Jak pisze autorka, „nie jest to książka o wyjątkach ani próba stworzenia nowego panteonu, lecz opowieść o codziennej, często zespołowej i anonimowej pracy projektowej”. Najważniejszą osią projektu jest przesunięcie uwagi z monumentalnej, „kanonicznej” historii architektury ku temu, co zwykle uznawano za mniej prestiżowe. Warszawa jest tu przedstawiona jako przestrzeń budowana przez decyzje podejmowane w skali mieszkania, klatki schodowej, kuchni, witryny sklepowej, mozaiki czy neonu, czyli w sposób skupiający się na detalach. Wśród bohaterek pojawiają się m.in. Barbara Brukalska, Helena Syrkus, Wanda Telakowska, Hanna Lachert, Jadwiga Grabowska, Julia Keilowa, Teresa Żarnowerówna, Alina Scholtz czy Maria Piechotkowa. Istotnym elementem projektu są opisane przez autorkę propozycje tras spacerowych. Czytelniczka lub czytelnik może przejść przez Żoliborz WSM, Przyczółek Grochowski, Powiśle, Saską Kępę czy Śródmieście Neonów, sprawdzając, jak opowieść o projektantkach zapisuje się w przestrzeni miasta.
„Warszawskie projektantki” przywracają widzialność twórczyniom, których dorobek bywał marginalizowany. Autorka pokazuje, że architektura codzienności, projektowanie wnętrz, przedmiotów i znaków nie jest dodatkiem do historii miasta, ale jednym z jej podstawowych języków. W ten sposób książka wpisuje się w szerszą debatę o tym, kto ma prawo do miasta i jego autorstwa, kto zostaje zapamiętany i jak konstruuje się miejskie dziedzictwo.
Anna Pajęcka
