Mada Zielińska jest historyczką sztuki, fotografką i badaczką. Interesuje się pamięcią, afektem i relacjami między obrazem a tekstem. Łączy własną twórczość fotograficzną z badaniami nad fotografią oraz pracą przy zbiorach sztuki współczesnej. Zajmuje się także opracowywaniem archiwów artystek i artystów – w ramach stypendium artystycznego m.st. Warszawy uporządkowała i opisała prace oraz materiały dokumentujące twórczość Basi Sokołowskiej.

Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, a obie prace dyplomowe poświęciła fotografii. W ramach licencjatu zajmowała się twórczością polskich artystek, m.in. Zofii Kulik i Elżbiety Tejchman, w pracy magisterskiej badała związki fotografii z teorią archiwum i animal studies. W latach 2020–2022 studiowała także fotografię na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Podczas wystawy „The Comet Is Coming” w 2021 roku pokazała autorską książkę fotograficzną, w której wykorzystała materiały archiwalne do opowiedzenia o pamięci i historiach rodzinnych.

 Mada Zielińska Fot. Kuba Kalisz

Doświadczenie zdobywała m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, z którym była związana w latach 2019–2023. W ramach stażu zajmowała się archiwum Małej Galerii ZPAF-CSW, ważnego miejsca dla polskiej fotografii, związanego z twórczością Zbigniewa Dłubaka, Zofii Kulik, Andrzeja Jórczaka, Zygmunta Rytki czy Joanny Zastróżnej. W Fundacji Archeologia Fotografii pracowała z archiwami i prowadziła badania poświęcone Marii Chrząszczowej.

W ramach stypendium artystycznego m.st. Warszawy Zielińska opracowała archiwum Basi Sokołowskiej – fotografki, historyczki sztuki, autorki rysunków i książek artystycznych. Sokołowska wyjechała z Polski tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego. Przez Chiny trafiła do Australii, gdzie ukończyła studia i zaczęła wystawiać swoje prace. Utrzymywała przy tym kontakt z Warszawą: w 1992 roku pokazała w Małej Galerii cykl „Carmen Infinitum”. W następnych latach jej prace były tam prezentowane na kolejnych wystawach. Jej twórczość rozwijała się między krajami i środowiskami artystycznymi, wokół doświadczeń migracji, poszukiwania domu, cielesności i przemiany.

Zielińska opracowała materiały pochodzące przede wszystkim z lat 1985–2010: negatywy, autorskie odbitki, rysunki, książki artystyczne i notatniki projektowe. Powstał inwentarz liczący 323 pozycje, a wybrane materiały zostały zdigitalizowane. Obok znanych cykli znalazły się w nim autoportrety, szkice, makiety książek i zapisy pozwalające prześledzić drogę od pomysłu do gotowej pracy. Kwerendy w katalogach, prasie i dokumentacji wystaw, którymi zajmowała się Zielińska w ramach stypendium, posłużyły do przygotowania biogramu artystki, zestawienia jej wystaw, rezydencji i kolekcji oraz bibliografii.

Basia Sokołowska, „Georytuał”, 2013

Projekt pozwala też przyjrzeć się przygotowaniom do poszczególnych cykli fotograficznych Sokołowskiej. W opracowanym przez Zielińską archiwum znajdują się notatniki do „Carmen Infinitum” i „Tkanek / Adaptation”, łączące odbitki, rysunki i tekst, a także makieta książki artystycznej „Wieża”. Zestawienie tych materiałów z gotowymi pracami pomaga prześledzić kolejne etapy powstawania obrazów. Sokołowska opowiada, że praca nad każdym cyklem była długim, wieloetapowym procesem. Porównuje ją do reżyserowania filmu: ustawiała w kadrach swoich „aktorów” – tkaniny, przedmioty i rośliny – budując przemyślane kompozycje.

Ważną częścią projektu jest przeprowadzona przez Zielińską rozmowa z artystką. Pytania o fotografię prowadzą w niej do opowieści o emigracji, tęsknocie za domem, żałobie, pisaniu i potrzebie porządkowania własnej historii. Badaczka przygląda się także prywatnym autoportretom, dziennikom i próbom filmowym Sokołowskiej. Pyta o to, co z osobistych doświadczeń pozostaje w obrazach, jak pracuje się nad fotograficznym cyklem i czym różni się ten proces od rysowania. Sokołowska mówi w rozmowie, że uporządkowanie archiwum jest dla niej „sposobem na danie jej sztuce przyszłości”. To zdanie dobrze opisuje również sens pracy Zielińskiej. Opracowane materiały pozwalają wracać do dorobku artystki, dostrzegać jego ciągłość i szukać nowych interpretacji. Na podstawie badań stypendystka przygotowała esej kuratorski i koncepcję wystawy, a z rezultatami projektu można zapoznać się na stronie basiasokolowska.com.

Anna Pajęcka