Ignacy Rybka jest animatorem kultury, edukatorem, kuratorem i projektantem doświadczeń, którego praktyka wyrasta z przekonania, że kultura może być narzędziem budowania wspólnoty, regenerowania wyobraźni i odzyskiwania relacji z tym, co społeczne, ekologiczne i więcej-niż-ludzkie. Sam lokuje swoją działalność „na marginesach i wspólnych mianownikach” kulturotwórstwa, aktywizmu, ekologii, edukacji, sztuki społecznie zaangażowanej, opowiadania historii i, jak sam to określa, „wioskotwórstwa”. Od blisko dekady działa jako kurator, organizator wydarzeń i facylitator, zarówno w instytucjach kultury, jak i w niezależnych kolektywach.
Fot. Kamil Gabrysiak
Ważnym początkiem tej ścieżki było współtworzenie Kolektywu Synergia, działającego w latach 2017–2021. Jako współzałożyciel i dyrektor kreatywny współorganizował interdyscyplinarne wydarzenia i festiwale, kładąc nacisk na ich wymiar społeczny i ekologiczny. Synergia współpracowała m.in. z Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Ogrodem Botanicznym UW, Extinction Rebellion Polska, Universität der Künste Berlin, Polskim Forum Migracyjnym, ASP w Warszawie i Centrum Praw Kobiet. W zorganizowanych przez kolektyw wydarzeniach uczestniczyło ponad 20 tysięcy osób. W tym doświadczeniu widać jeden z istotnych elementów praktyki Rybki: umiejętność projektowania sytuacji, które są jednocześnie artystyczne, edukacyjne, wspólnotowe i polityczne. Przykładem takiego myślenia był też „Rozkwit”, całodniowe wydarzenie zrealizowane w 2018 roku w Ogrodzie Botanicznym UW i na Osiedlu Jazdów, łączące wystawę, warsztaty, debatę, zbiórkę funduszy, koncerty i instalację dźwiękową. Projekt dotyczył relacji człowieka z naturą, komunikacji międzygatunkowej, ekspresji twórczej i ochrony lasów pierwotnych. Z kolei „Synergia: Siostrzeństwo”, zrealizowana w 2019 roku w Kulturalnej, była wydarzeniem charytatywnym na rzecz festiwalu filmowego HERDocs.
Rybka zdobywał doświadczenie także w instytucjach kultury. W Wolskim Centrum Kultury w latach 2021–2022 pracował jako specjalista ds. sztuk wizualnych, kurator i producent, gdzie odpowiadał za organizację rezydencji artystycznej „Organizm miejsca”. W Służewskim Domu Kultury stworzył autorski cykl sześciu warsztatów ekologiczno-kulinarnych „Roślinność”, poświęconych m.in. niemarnowaniu jedzenia, diecie klimatycznej, kuchni roślinnej, dzikim roślinom, grzybom, tradycjom ukraińskim i pieczeniu dla osób queerowych. Dla Fundacji Bęc Zmiana i Galerii Studio stworzył pejzaż dźwiękowy z występem na żywo pod tytułem „Miód w uszach” (2022), poświęcony pszczołom, ich strukturom społecznym, zwyczajom i wpływowi na ekosystemy Ziemi. W 2019 roku w Solatorium na Osiedlu Jazdów współtworzył instalację „Archiwum pamięci erotycznej” w ramach wystawy „Być może”, wielozmysłowe doświadczenie rozważające przyszłości erotyzmu w warunkach kryzysu klimatycznego i społecznych niepokojów.
Dziś jednym z najważniejszych pól jego praktyki jest LIOS Labs, stowarzyszenie i kolektyw, w którym od 2023 roku działa jako współkurator rezydencji i festiwalu, producent kreatywny, organizator i współtwórca platformy edukacyjnej.
W ramach stypendium artystycznego m.st. Warszawy zrealizował projekt „Sedna: Zaczyny narracji”, roczny cykl twórczo-edukacyjny poświęcony opowiadaniu historii, odzyskiwaniu lokalnych i marginalizowanych narracji oraz tworzeniu nowych mitów miejskich. Punktem wyjścia była diagnoza kryzysu wyobraźni i narracji: osłabienia zdolności tworzenia nowych historii, zaniku więzi z lokalnym folklorem oraz utraty języka, którym można opowiadać o współczesnych doświadczeniach miasta. Rybka zaproponował projekt budujący kreatywną przestrzeń dla przyszłych warszawskich opowiadaczy i opowiadaczek, czyli osób, które mogłyby tworzyć własne historie o Warszawie. „Sedna” przyjęła formę kameralnego, długofalowego laboratorium opowieści. Uczestnicy i uczestniczki pracowali z lokalnymi legendami, osobistymi doświadczeniami, pamięcią miejsc, perspektywami mniejszościowymi oraz relacjami międzygatunkowymi. Istotne było nie tylko pisanie, ale też testowanie różnych form wyrazu: od tekstu i słuchowiska, przez improwizację ruchową, po performans i działania dźwiękowe. W zbiorze powstałych w ramach laboratorium tekstów powracają motywy wody, rzeki, morza, bagna, ziemi, roślin, ognia, zwierząt i istot hybrydycznych. Jedna z opowieści mówi o dwóch duszach, które po latach życia w kolczastych pancerzach zostają wygładzone przez morze i mogą wrócić do domu w nowej formie. Inna rozwija medytację o żywiołach, kończąc się obrazem snu o byciu pustynią.W kolejnych tekstach pojawiają się: roślina ucząca ludzi słuchania mokradła, ciało porastające kwiatami czy baśń o dziecku znalezionym w liściu łopianu, dorastającym w cieniu rodzinnego Wulkanu.
Anna Pajęcka
